طرحواره های ناسازگار

در علم روانشناسی به الگو های فکری و رفتاری طرحواره می گویند که دسته های مختلف اطلاعات و روابطی که میان آنها است را سازماندهی می کنند.

طرحواره ها چارچوبی هستند برای درک و تجزیه و تحلیل اطلاعات جدیدی که ما از ابعاد مختلفی از زندگی خود می گیریم.

بخاطر اشتباهاتی که انجام دادم لایق زجر کشیدن و تنبیه شدن هستم. من برای هیچکس ادم خاصی نیستم. برای اینکه بتوانم زندگی خوبی داشته باشم نیاز به تایید از جانب والدینم دارم.

جمله هایی شبیه به این همه و همه نشان از طرحواره های ناسازگاری درون ما میدهند که شاید ما از وجود آن بی خبر باشیم

نقش نیاز های دوران کودکی در طرحواره ها

طبق نظریه اقای یانگ، هر کودکی پنج نیاز اصلی دارد.

• -دلبستگی ایمن
• – هویت، خودمختاری و کفایت
• -ابراز نظر و هیجانات سالم
• -تفریح و شادی
• – محدودیت های واقع بینانه

اگر این پنج نوع نیاز هیجانی در کودکان به طور صحیح برآورده نشوند موجب تشکیل طرحواره ها میشوند.

حوزه طرحواره ها

اگر حوزه طرحواره ها را به میوه و سبد میوه تشبیه کنیم. طرحواره های ناسازگار شامل پنج سبد و 18 عدد میوه هستند…

 بریدگی و طرد

• طرد و رهاشدگی
• بی اعتمادی – بد رفتاری
• محرومیت هیجانی
• نقص و شرم
• انزوای اجتماعی و بیگانگی

 استقلال و عملکرد مختل شده

• وابستگی – بی کفایتی
• آسیب‌پذیری نسبت به بیماری و ضرر
• گرفتار / خود تحول نیافته
• شکست

 محدودیت‌های مختل

• استحقاق – بزرگ منشی
• خود کنترلی و خود انضباطی نا کافی

 دیگر جهت‌مندی

• اطاعت
• ایثار
• تأییدطلبی

 گوش به زنگی بیش از حد و بازداری

• منفی گرایی / بدبینی
• تنبیه گرایی
• استانداردهای سفت و سخت / انتقاد جویی
• بازداری هیجانی

حوزه بریدگی و طرد

طرد و رها شدگی :

اگر شما دارای این طرحواره باشید همواره نسبت به تمام روابط خود حس رها شدگی دارید. همیشه در این فکر هستید که افراد مهم زندگی شما روزی خواهند رفت. تمام افراد قرار است روزی شما را رها سازند و شما تنها خواهید بود.

بی اعتمادی بد رفتاری :

اینکه همیشه انتظار ضربه خوردن از دیگران را داشته باشیم نتیجه این طرحواره است. افرادی که به این طرحواره دچارند در روابط خود بسیار محافظه کارند و همواره احساس ناامنی می کنند. اعتماد کردن برای این دسته از افراد کاری بسیار دشوار و پروسه ایی طولانی است.

محرومیت هیجانی:

کسی قادر به درک من نیست. هیچ کس نمی فهمد که من به محبت نیاز دارم. کسی نمی تواند انطور که دوست دارم به من ابراز علاقه کند. این هما همه نشان از طرحواره های محرومیت هیجانی میدهند. افرادی که به این طرحواره ها دچارند اغلب احساس می کنند که نیاز ها و هیجانات اولیه انها از سوی افرادی که در زندگیشان حضور دارند ارضا نمی شود.

نقص و شرم:

افرادی که دچار طرحواره نقص و شرم هستند به طوری کلی احساس بی ارزشی دارند. اینگونه افراد معمولا در صحبت ها از تحقیر خود استفاده می کنند. داشتن نقص، احساس حقارت، بی اعتبار بودن و … از نشانه های این طرحواره است.

انزوای اجتماعی و بیگانگی:

احساس تعلق نداشتن به گروهی و متفاوت از بقیه بودن. داشتن اضطراب در موقعیت های اجتماعی. تمایل به گوشه گیری و فعالیت های فردی همه و همه نشانه هایی از این طرحواره هستند.

استقلال و عملکرد مختل شده

طرحواره وابستگی – بی کفایتی :

آن دسته از افرادی که باور دارند تنهایی قادر به انجام مسئولیت های زندگی و انجام کارهایشان نیستند در این دسته قرار می گیرند.

این افراد توانایی دفاع از حقوق خود را ندارند و به تصمیمات و نظرات خود بهایی نمی دهند. معمولا این دسته از افراد به طور مرتب در حال تغییر نظر و تصمیمات خود در زندگی هستند.

طرحواره اسیب پذیری :

ترس از وقوع فاجعه ها، بیماری ها و مرگ و میر یکی از ویژگی های افرادی است که به این طرحواره دچارن. این طرحواره باعث می شود همواره احتمال اتفاق افتادن اتفاقی ناگوار پس ذهن شما باشد.

طرحواره خود تحول نیافته:

این دسته از افراد به میزان زیادی در روابط نزدیک خود مانند پدر و مادر یا همسر و پارتنر صمیمیت و درآمیختگی دارند. گاهی این صمیمت انقدر زیاد است که فرد خود را با همسر خود یکی می بیند. در نتیجه این افراد به نیازها و علایق خود پاسخ درستی نمی دهند.

طرحواره شکست:

هنگامی که در مقایسه خود با دیگران، افراد همواره احساس کنند که دیگران از آنها موفق تر هستند. و توانایی بیشتری دارند دچار این مشکل هستند. این افراد در وضعیت مالی، شغل، تحصیل، روابط اجتماعی، ورزش و… دیگران را از خود بهتر میدانند.

محدودیت‌های مختل

استحقاق – بزرگ منشی

یکی از ویژگی های بارز این افراد خاص پنداشتن خودشان است. آنها بر این باورند که از دیگران برتر بوده و دارای حقوق منحصر به فردی هستند. برای رسیدن به اهداف و خواسته هایشان می توانند قوانین موجود را دور بزنند.

خود کنترلی و خود انضباطی ناکافی

ناتوانی در تحمل خستگی هنگام فعالیت ها و ناتوانی در کنترل احساسات و هیجانات خود از جمله ویژگی این افراد است. این افراد غالبا مشکل عدم تمرکز و واکنش های هیجانی و بدون فکر را دارند.

دیگر جهت مندی

طرحواره اطاعت

همانطور که از اسم این طرحواره پیداست این دسته از افراد کنترل خود را به دیگران میسپارند. طرد نشدن از سمت دیگران اصلی ترین دلیل برای کارهایی است که آنها انجام میدهند. حتی گاهی این افراد در تصمیم گیری های کوچک زندگی هم دچار مشکل میشوند زیرا نمی خواهند تصمیم انها کسی را ناراحت کند.

طرحواره ایثار

اگر به فکر خودم باشم، پس آدم خودخواهیم؟

این دسته از انسان ها از توجه به خودشان احساس گناه می کنند. برای این افراد همیشه نیاز های دیگران در اولویت بالاتری قرار دارد. میزان توجه به دیگران در این افراد انقدر زیاد است که خود را نیز فراموش می کنند.

طرحواره تایید طلبی

ارزشی که این افراد برای خود قائل هستند به نظر دیگران وابسته است. سعی در تایید شدن از سمت بقیه افراد حتی کسانی که غریبه هستند باعث می شود که عزت نفس پایینی داشته باشند. اعمال و رفتار این دسته از افراد به طور معمول بر پایه تایید شدن از سمت دیگران است.

گوش به زنگی و بازداری

طرحواره منفی گرایی و بدبینی

ارزش و توجه بیش از حد به نیمه خالی لیوان از عادت های بد این افراد است. در موقعیت های مختلف این افراد بسیار محتاط و بدبین هستند.

توجه به جنبه هایی از زندگی مانند طلاق، بیماری، حوادث، مشکلات، مرگ، خیانت و .. در این افراد بیشتر است.

طرحواره بازداری هیجانی

ترجیح افرادی که دارای بازداری هیجانی هستند همواره منطق و استدلال است. آنها در بیان احساسات و عواطف خود به صورت خودجوشانه عمل نمی کنند. در نظر آنها احساسات جایگاهی پایین تر از عقل و منطق را دارا می باشد.

طرحواره معیار های سرسختانه

سطح انتظاری که این افراد از خود دارند بسیار بالا تر از سطح معمول بوده. انها معتقدند که همواره عملکردشان نیاز به بهبود و ارتقا دارد.

این دسته از افراد در کارهای خود بسیار کمالگرایانه عمل می کنند.

طرحواره تنبیه

گذشتن از اشتباهات خود و دیگران برای این دسته از افراد اصلا کار ساده ایی نیست. انها بر این باورند که باید بخاطر اشتباهاتی که مرتکب شدند به شدت تنبیه شوند.

اگر مشکلی برای این افراد پیش بیاید آنها خود را مستحق درد کشیدن میدانند.

تست طرحواره های ناسازگار در سایت

شما می توانید با شرکت در تست طرحواره های ناسازگار یانگ در سایت از طرحواره های خود مطلع شوید.

همچنین می توانید با دنبال کردن اینستاگرام یا چنل تلگرام خانم محمدی سبک های مقابله با طرحواره های ناسازگار و بسیاری از نکات طلایی دیگر را مطالعه کنید.